اختلال لکنت زبان چیست؟ تعریف تخصصی اما ساده

برای مشاهده ویدئو در آپارات اینجا کلیک کنید.

لکنت زبان چیست؟ تعریف تخصصی اما ساده

لکنت یک اختلال هماهنگی گفتار است. یعنی مغز کودک هنگام صحبت کردن نمی‌تواند برنامه‌ریزی زبانی، حرکت اندام‌های گفتاری و جریان طبیعی گفتار را به‌صورت روان و پیوسته با یکدیگر هماهنگ کند.

این ناهماهنگی معمولاً به سه شکل اصلی دیده می‌شود:

1. تکرار

   تکرار بخش‌های کوچکی از گفتار، مانند:

   «بـبـبـبین…»

2. کشیدگی

   طولانی شدن غیرطبیعی صداها، مانند:

   «مـــــن…»

3. قفل گفتاری

   لحظه‌ای که کودک می‌خواهد صحبت کند اما صدا از دهان او خارج نمی‌شود.

این موارد تنها بخش قابل مشاهده لکنت هستند. بخش مهم‌تر لکنت شامل ترس، اجتناب، تنش بدنی و نگرانی است که معمولاً دیده نمی‌شود، اما نقش بسیار مهمی در شدت و تداوم لکنت دارد.

انواع لکنت زبان

لکنت رشدی

لکنت رشدی شایع‌ترین نوع لکنت است و معمولاً بین ۲ تا ۴ سالگی ظاهر می‌شود. این نوع لکنت حاصل ترکیبی از عوامل زیر است:

• سرعت بالای رشد زبان
• حساسیت عصبی کودک
• زمینه ژنتیکی
• فشارهای محیطی یا زبانی

تشخیص تفاوت بین لکنت رشدی و ناروانی طبیعی تنها توسط گفتاردرمانگر امکان‌پذیر است.

لکنت اکتسابی

این نوع لکنت به‌صورت ناگهانی ایجاد می‌شود و ممکن است در هر سنی رخ دهد. علت آن معمولاً یکی از موارد زیر است:

• آسیب‌های عصبی
• مشکلات روان‌زاد
• تروما یا استرس شدید

لکنت اکتسابی نیازمند ارزیابی تخصصی و فوری است.

چرا لکنت نباید نادیده گرفته شود؟

لکنت یک رفتار گذرا نیست. اگرچه شدت آن ممکن است در دوره‌های مختلف کم و زیاد شود، اما بدون درمان اصولی و ریشه‌ای معمولاً به‌طور کامل از بین نمی‌رود.

بسیاری از والدین می‌گویند:

«لکنت فرزندم خوب شده بود ولی دوباره برگشت.»

این اتفاق معمولاً به یکی از دو دلیل زیر رخ می‌دهد:

• درمان هرگز شروع نشده است.
• درمان پیش از تکمیل شدن متوقف شده است.

درمان پایدار زمانی اتفاق می‌افتد که علاوه بر علائم گفتاری، موارد زیر نیز مورد توجه قرار گیرند:

• ترس‌ها
• رفتارهای اجتنابی
• واکنش‌های هیجانی
• رفتارهای پنهان مرتبط با لکنت

چرا تشخیص لکنت فقط باید توسط گفتاردرمانگر انجام شود؟

گفتاردرمانگر تنها متخصصی است که می‌تواند ارزیابی دقیق لکنت را انجام دهد.

در ارزیابی تخصصی، موارد زیر بررسی می‌شوند:

• تشخیص نوع لکنت
• بررسی شدت و الگوی ناروانی گفتار
• ارزیابی سابقه خانوادگی
• تشخیص تفاوت بین لکنت و ناروانی طبیعی
• بررسی احتمال بازگشت لکنت
• ارجاع کودک به روانشناس یا متخصص مغز و اعصاب در صورت نیاز

هیچ‌کس، حتی والدینی که تجربه زیادی دارند، نمی‌تواند تشخیص دهد که لکنت بدون درمان برطرف می‌شود یا خیر.

چه زمانی باید فوراً به گفتاردرمانگر مراجعه کنید؟

در صورت مشاهده هر یک از شرایط زیر، بهتر است ارزیابی تخصصی در اولین فرصت انجام شود:

• تکرار یا کشیدگی در گفتار
• قفل گفتاری
• نوسان در شدت لکنت
• اجتناب از صحبت کردن
• بازگشت لکنت پس از یک دوره بهبود
• وجود سابقه خانوادگی لکنت

صبر کردن، امتحان کردن توصیه‌های غیرعلمی یا قطع درمان، ممکن است باعث از دست رفتن زمان طلایی درمان شود.

جمع‌بندی

لکنت زبان یک اختلال واقعی گفتار است که برای تشخیص و درمان آن به ارزیابی تخصصی نیاز است. این اختلال فقط به گیر کردن کلمات محدود نمی‌شود و عوامل عصبی، زبانی و هیجانی در ایجاد و تداوم آن نقش دارند.

اگر درمان به‌موقع آغاز نشود یا نیمه‌کاره رها شود، احتمال بازگشت لکنت افزایش پیدا می‌کند. درمان کامل، ریشه‌ای و تحت نظر گفتاردرمانگر، بهترین مسیر برای مدیریت و کاهش لکنت در کودکان است.