دو سالگی یکی از مهمترین مراحل رشد گفتار و زبان کودکان است. در این سن، بسیاری از والدین با اشتیاق منتظر شنیدن جملههای کوتاه، بیان خواستهها و گفتوگوهای ساده با فرزندشان هستند. اما گاهی روند رشد گفتار آنطور که انتظار میرود پیش نمیرود و همین موضوع باعث نگرانی خانوادهها میشود.
یکی از پرسشهای رایج والدین این است که «آیا دیر حرف زدن کودک من طبیعی است یا به گفتاردرمانی نیاز دارد؟»
پاسخ این سؤال همیشه ساده نیست. همه کودکانی که در دو سالگی کمتر از همسالان خود صحبت میکنند، لزوماً دچار اختلال نیستند. برخی کودکان فقط با سرعت متفاوتی رشد میکنند، اما در بعضی موارد، دیر حرف زدن میتواند نشانه تأخیر گفتار یا حتی اختلال زبان باشد و نیاز به ارزیابی تخصصی داشته باشد. بر اساس راهنمای American Speech-Language-Hearing Association و مطالعات Rhea Paul و Courtenay Norbury، تشخیص زودهنگام مشکلات گفتار و زبان نقش مهمی در موفقیت مداخلات درمانی دارد. هرچه ارزیابی و در صورت نیاز درمان زودتر آغاز شود، احتمال دستیابی کودک به مهارتهای ارتباطی متناسب با سن افزایش پیدا میکند. در این مقاله با علائم تأخیر گفتار در کودک دو ساله، تفاوت آن با روند طبیعی رشد و زمان مناسب مراجعه به گفتاردرمانگر آشنا خواهید شد.
رشد طبیعی گفتار و زبان در کودک دو ساله
قبل از اینکه درباره تأخیر گفتار صحبت کنیم، بهتر است بدانیم از یک کودک دو ساله معمولاً چه انتظاری داریم. شناخت نقاط عطف رشد گفتار و زبان به والدین کمک میکند تفاوت بین رشد طبیعی و علائم هشداردهنده را بهتر تشخیص دهند. بر اساس راهنماهای Centers for Disease Control and Prevention، National Institute on Deafness and Other Communication Disorders و ASHA، بیشتر کودکان در حدود ۲۴ ماهگی تواناییهای زیر را کسب میکنند:
- استفاده از حدود ۵۰ واژه یا بیشتر (تعداد واژگان بین کودکان متفاوت است و نباید تنها ملاک ارزیابی باشد).
- کنار هم قرار دادن دو کلمه برای ساخت جملههای ساده مانند «مامان آب»، «توپ بده» یا «بابا رفت».
- درک دستورهای دو مرحلهای ساده مانند «عروسکت را بردار و روی مبل بگذار».
- نام بردن از برخی اشیای آشنا، اعضای بدن یا افراد خانواده.
- استفاده از کلمات برای درخواست نیازها به جای اشاره یا گریه.
- تقلید واژهها و جملههای کوتاه که از اطرافیان میشنود.
- لذت بردن از شعرها، کتابهای تصویری و بازیهای کلامی.
نکته مهم این است که رشد گفتار در همه کودکان دقیقاً یکسان نیست. برخی کودکان ممکن است کمی زودتر یا دیرتر به این مهارتها برسند، اما اگر اختلاف با نقاط عطف رشدی قابل توجه باشد، بهتر است کودک توسط گفتاردرمانگر ارزیابی شود.
گفتار با زبان چه تفاوتی دارد؟
یکی از رایجترین اشتباهات این است که واژههای گفتار و زبان به جای یکدیگر استفاده میشوند، در حالی که این دو مفهوم با هم تفاوت دارند. گفتار به نحوه تولید صداها، تلفظ صحیح کلمات، هماهنگی اندامهای گفتاری و روانی گفتار مربوط میشود.
در مقابل، زبان به توانایی درک صحبت دیگران، یادگیری واژهها، ساختن جملههای معنادار و برقراری ارتباط مؤثر اشاره دارد. ممکن است کودکی کلمات را واضح تلفظ کند اما نتواند جمله بسازد یا منظور دیگران را متوجه شود. برعکس، ممکن است کودک مفهوم جملات را بهخوبی درک کند اما به دلیل مشکلات گفتاری نتواند آنها را واضح بیان کند. به همین دلیل، ارزیابی هر دو جنبه توسط گفتاردرمانگر اهمیت زیادی دارد.
تأخیر گفتار چیست؟
تأخیر گفتار به این معناست که کودک مهارتهای گفتاری مورد انتظار برای سن خود را دیرتر از همسالانش کسب میکند. این تأخیر ممکن است فقط در تولید کلمات باشد یا همراه با مشکلات زبانی نیز دیده شود.
به عنوان مثال، کودکی که در دو سالگی هنوز فقط چند واژه محدود استفاده میکند، جمله دو کلمهای نمیسازد یا بیشتر خواستههای خود را با اشاره و گریه بیان میکند، ممکن است دچار تأخیر گفتار باشد.
البته تأخیر گفتار یک تشخیص نهایی نیست، بلکه توصیفی از وضعیت رشد کودک است. پس از ارزیابی دقیق، ممکن است مشخص شود علت این تأخیر به عواملی مانند اختلال رشدی زبان (DLD)، کمشنوایی، اختلال طیف اوتیسم، مشکلات حرکتی گفتار یا سایر عوامل مرتبط باشد. به همین دلیل، بررسی تخصصی اهمیت زیادی دارد و نباید تنها بر اساس مقایسه کودک با همسالان یا توصیه اطرافیان درباره وضعیت او قضاوت کرد.
شما می توانید از طریق فرم زیر مشکل کودک خود را با ما در میان بگذارید. کارشناسان ما در با توجه به زمان مقتضی با شما تماس بگیرند.
افزودن دیدگاه جدید