با توجه به تقدم و تاثر مقالات مرتبط با اختلالات گفتاری و روش های گفتار درمانی که توسط موسسه نورو لند تهیه شده است، توصیه می شود نخست نوشتار "گفتار درمانی کودکان + تکنیک ها و بازی های گفتار درمانی" مطالعه شود تا اطلاعات نسبی درباره این قبیل مشکلات به دست آمده و در ک این مطلب راحتر گردد.

درباره اختلال زبان و گفتار بیشتر بدانید ...

اگر اشکالی در روند به حرف افتادن کودک، و نوع حرف زدن او احساس میکنید، برای شناسایی و درمان مشکل، لازم است ابتدا با تعاریف این حوزه آشنا شوید. ابتدا با دو تعریف اساسی آشنا میشویم: گفتار و زبان.

گفتار: به معنی استفاده از حروف و آواها در کنارهم برای ایجاد کلمات، و سپس جملات است. گفتار درواقع مربوط به نوع تلفظ و ادای حروف و کلمات میباشد، درصورتیکه زبان به معنای استفاده ی درست و معنادار از این کلمات و جمله ها در کنار هم، برای رساندن منظور موردنظر است.

زبان: زبان به معنای توانایی برقراری ارتباط از طریق کلمات و جملات میباشد، درحالیکه گفتار مربوط به نوع ادای حروف و تلفظ کلمات است.

با وجود تعاریف بالا لازم است که تفاوت اختلال گفتار با اختلال زبان را بدانیم:

اختلال گفتار: این اختلال به این معناست که کودک در تلفظ حروف و آواها مشکل دارد و آنها را اشتباه یا جابجا تلفظ میکند. کودک مبتلا به اختلال گفتار احتمالا در رساندن منظور خود دچار مشکل نیست، بلکه در ادای کلمات اشتباه میکند یا نمیتواند به درستی آنها را تلفط کند. این کودکان ممکن است در تلفظ حروف خاصی از جمله: س، ز، ر، ل یا سایر حروف دچار مشکل باشند.

اختلال زبان: کودک مبتلا به اختلال گفتار، نمیتواند کلمات را به درستی کنار هم بچیند و جمله ای معنادار بسازد، و احتمالا در دستور زبان و گرامر دچار اشکالات زیادی است. اگرچه ممکن است در تلفظ حروف مشکلی نداشته باشد، اما در رساندن منظور خود به مخاطب دچار مشکل میشود. کودک مبتلا به اختلال زبان ممکن است در فهمیدن منظور دیگران نیز به مشکل بربخورد و بطور کلی برقراری ارتباط کلامی موثر برای او مقدور نباشد.

انواع اختلال گفتار: اختلال گفتار مدل های مختلفی دارد که شایع ترین آنها را به عنوان مقدمه معرفی خواهیم کرد.

لکنت: از شایع ترین و شناخته شده ترین انواع اختلال گفتار محسوب میشود و شامل تکرار واج ها، مکث و یا حتی حرکات غیرارادی یا تیک در زمان صحبت کردن میباشد.

دیس آرتریا: نوعی اختلال گفتار است که شخص مبتلا بسیار آرام، به کندی، و گاها نامفهوم صحبت میکند و میتواند دلایلی از جمله آسیب به عضلات یا عصب ها داشته باشد.

اختلال نوک زبانی: در این اختلال، شخص مبتلا در تلفظ واج های س و ز دچار مشکل است.

آپراکسی: در این نوع اختلال گفتار، عضلات فرد مبتلا به درستی و طبق فرمان او کار نمیکنند، و بنابراین قادر به تلفظ صحیح کلمات نخواهد بود.

انواع اختلال زبان: بطور کلی اختلال زبان به دو نوع بیانی و دریافتی تقسیم میشود

اختلال زبان بیانی: در این اختلال زبانی، کودک مبتلا قادر به بیان صحیح منظور خود نیست، و احتمالا جملات او نامفهوم، و از نظر دستوری دچار اشکال هستند.

اختلال زبان دریافتی: در این اختلال زبان، کودک مبتلا قادر به دریافت مفهوم صحبت های دیگران نمیباشد و در درک و برقرای ارتباط با طرف مقابل دچار مشکل میشود.

گفتار درمانی کودک ۳ ساله

از جمله مشکلات شایع گفتاری کودکان در سن ۳ سالگی این بوده که به دلیل وجود اختلالاتی قادر نیستند به طور واضح و درست صحبت کنند و در زمان مشارکت در گفت و گو های جمعی نیاز است جملات آن ها توسط والدین تکرار گردد.

چنان چه خانواده ها با چنین مشکلاتی در مهارت های تکلمی فرزندان خود مواجهه شدند حتما باید با مشورت و تشخیص پزشک متخصص، روش های درمانی را آغاز کنند، به همین دلیل در این نوشتار به چند روش گفتار درمانی کودک سه سال اشاره شده است.

چه کودکانی ملزم به دریافت خدمات گفتار درمانی هستند؟

شروع و استفاده از مهارت های گفتاری در کودکان سالم به این صورت است که در سن یک سالگی با کمک عبارات تک کلمه ای سعی بر ارتباط گیری با اطرافیان به ویژه والدین دارند و زمانی که وارد سن یک سال و نیم می شوند دایره لغات آنان افزایش می یابد.

این روند تا ۲ سالگی با رشدی مضاعف طی می شود به طوری که در این سن مشاهده می شود کودک قادر است از جملات دو کلمه ای نیز استفاده کند. کارشناسان طی کردن سیر طبیعی این مسیر را نشان دهنده کودک نرمال می دانند و تاکید دارند که والدین نسبت به مشاهده هر گونه تاخیر در این مراحل به شدت حساس بوده و علائم و شواهد مبنی بر وجود اختلالات گفتاری را حتما جدی بگیرند.

به طور مثال چنان چه کودک وارد سن دو سالگی شده است ولی قادر نیست با کمک عبارات تک کلمه ای نیز به مطرح کردن درخواست های خود بپردازد الزامی است که توسط متخصص درمانگر معاینه شود.

پرورش مهارت های زبانی کودک ۳ سال

در ۳ سالگی مهارت های گفتاری کودکان برای مقاصد مختلف کاربرد دارد. اگرچه بیشترین استفاده از آن برای توضیح و اظهار نظر است. (به طور مثال کودک عنوان می کند که من عروسک قرمز دارم).

از دیگر کاربرد های مهارت های گفتاری کودکان در این سن، می توان به توانایی تشریح روابط بین اشیا اشاره کرد به طوری که در جملات آنان حروف اضافه مانند کنار، زیر، بالا و... به منظور اشاره به اطراف و مکان ها نیز مشهود است. هم چنین قادرند احساسات، هیجانات و حالات منفی دیگران را از چهره آنان بفهمند و از این طریق به مدیریت روابط خود کمک فراوانی کنند.

بسیاری از والدین اعلام می کنند که فرزندان آنان در این سن با پرسش سوالات بسیار اغلب موجب پریشانی آنان می شوند به طوری که ممکن است تعداد این سوالات در روز به ۴۰۰ عدد نیز برسد که نشات گرفته از ذهن کنجکاو آنان است.

همچنین با توجه به اینکه رشد مهارت ها صورت گرفته است کودکان قادرند با کمک مرتبط کردن چندین جمله به تشریح یک حادثه و داستان نیز بپردازند و از این طریق حضور خود را در جمع های خانوادگی اثبات کرده و نظر اطرافیان جلب کنند.

حتی در مواردی نیز دیده شده کودکان در این سن بازی های تخیلی خود را نیز با کمک دایره لغات ۲۵۰ تا ۱۰۰۰ کلمه ای به آسانی بازگو می کنند.

از علاقه مندی های دیگر کودکان در این سن این بوده که تمایل دارند همواره صحبت کنند و در این مسیر اغلب از ۳ تا ۵ جمله استفاده می کنند.

بنابراین از نشانه های کودک سالم در سن ۳ سالگی این بوده که باید بتواند به سوالات ساده پاسخ دهد و اسم و فامیل خود را نیز بازگو کند. البته نباید در این زمینه حساسیت زیادی به خرج داد و وجود اشکال تلفظی طبیعی است.

در صورتی باید کودک به گفتار درمان مراجعه کند که دارای مشکلات گفتاری زیادی بوده به حدی که دیگران به سختی به مفهوم جملات او پی ببرند که در چنین مواقعی حتما باید به سرعت درمان را آغاز کرد تا آینده کودک از عواقب عدم درمان دور بماند.

روش های کمک والدین در گفتار درمانی کودک ۳ سال

● همان طور که گفته شد والدین بیشترین تاثیر در طی کردن مسیر طبیعی مهارت های گفتاری و زبانی کودکان دارند اگرچه اطرافیان نیز در آن بی تاثیر نیستند. با توجه به اینکه والدین الگوی گفتاری  کودکان هستند نیاز است که در انتخاب نوع کلمات و لحن خود دقت بیشتری داشته باشند.

● از جمله روش های کمک کننده به ارتقا مهارت های گفتاری می توان به خواندن کتاب متناسب با سن کودک و گفت و گو با کودک در زمان انجام امور اشاره کرد.

● کودکان در سه سالگی از حرف زدن لذت بسیاری می برند در صورتی که والدین با صبر و شکیبایی بیشتری پای سخنان آنان بنشینند شاهد رشد باور ها و نگرش های آنان خواهند بود به گونه ای که نتیجه بسیار مثبتی بر آینده و اعتماد و خود باوری کودکان خواهد داشت.

● از دیگر روش های کمک کننده به رشد مهارت های گفتاری کودکان این بوده که والدین درباره سایر موضوعات نظر کودک را جویا شده و با دقت و تمرکز به پاسخ او توجه کنند. این قبیل رفتار ها موجب افزایش اعتماد به نفس کودک می شود.

● حضور در بازی و مطرح کردن سوالات مرتبط با آن به مشارکت کودکان در گفت و گو ها کمک می کند بهتر است نخست سوالات آسان که جواب بله یا خیر دارند مطرح شود سپس سوالات جامع تر که نیازمند توضیح بیشتر هستند مطرح گردد. به طور مثال قصه ای درباره جنگل و حیوانات آن گفته شود و سوالاتی مانند موارد زیر پرسیده شود:

●● کجای داستان را دوست داشتی؟

●● حیوان مورد علاقه ات کدام بود؟

●● به نظرت شخصیت اصلی داستان (مثال آقا شیره) چرا اون کار را کرد؟

در آخر تاکید می شود که والدین علاوه بر توجه به رشد مهارت های گفتاری کودکان در سنین مختلف همچنین نسبت به هر گونه تاخیر یا نقص در آن حساسیت لازم داشته باشند که هر گونه سهل انگاری در این موارد ممکن است تشخیص سایر اختلالات رشدی را به تعویق انداخته که نتیجه آن عدم دریافت خدمات درمانی به موقع است که میزان موفقیت این روش ها را نیز کاهش می دهد.

 

افزودن دیدگاه جدید